Behandeling met slimme insulinepompen: optimaal resultaat door samenspel tussen technologie en gebruiker

Hoe kunnen patiënten met diabetes die gebruik maken van een slimme insulinepomp hun bloedsuiker nog beter onder controle krijgen? Masterstudent Technische Geneeskunde Martijn Vrouenraets (Universiteit Twente) ontdekte dat het succes van de insulinepomp vooral draait om een samenspel van het algoritme van de pomp en het gedrag van de patiënt. Hij rondde zijn Master af met een 10 en zijn bevindingen kunnen direct worden toegepast in de diabeteszorg.

Om te begrijpen waarom gedrag zo belangrijk is, helpt het om even terug te kijken naar wat diabetes type 1 eigenlijk betekent voor een patiënt. Bij mensen met diabetes type 1 maakt het lichaam zelf te weinig of helemaal geen insuline aan. Deze mensen moeten levenslang insuline toedienen om hun bloedsuiker in balans te houden. Vroeger gebeurde dit met insulinepennen, waarbij de patiënt het rekenwerk deed. Tegenwoordig zijn er slimme insulinepompen die in combinatie met een glucosesensor dit grotendeels automatisch bijsturen. Deze nieuwste pompen maken het leven van de patiënt een stuk makkelijker, maar vereisen wel nog steeds input van de patiënt. Zo moet de patiënt aangeven wanneer hij/zij gaat eten of sporten. Martijn toonde aan dat dit gedrag van de patiënt uiteindelijk ook bepalend is voor de best mogelijke uitkomst.

Uitstekende glucoseregulatie

Martijn onderzocht 160 patiënten van het ZGT die de MiniMed 780G insulinepomp van Medtronic gebruiken, een van de meest gebruikte pompen in Nederland. Dankzij een slim algoritme kan deze pomp automatisch extra insuline toedienen wanneer de glucosewaarden stijgen. Hierdoor brengen gebruikers meer tijd door binnen het gewenste glucosebereik, ook wel de tijd in doelbereik genoemd. Het onderzoek van Martijn laat zien dat een uitstekende glucoseregulatie mogelijk is door het samenspel tussen de pomp en de gebruiker. Wanneer het slimme algoritme van de pomp zoveel mogelijk aan staat en als de maaltijden regelmatig worden ingevoerd in de pomp, kan de tijd in doelbereik oplopen tot wel 80 of 90 procent. Dat betekent minder klachten nu en minder kans op complicaties later.

Beslisboom als hulpmiddel

Daarnaast raadt Medtronic aan om relatief strenge pompinstellingen te gebruiken. Door deze instellingen streeft het algoritme naar lagere glucosewaardes, wat ook bij de patiënten in het onderzoek van Martijn tot betere resultaten leidde. Toch was het aantal mensen dat deze instellingen gebruikte laag. Ook bestond er twijfel om naar deze instellingen over te stappen, vooral uit angst voor een te lage bloedsuiker. Om die onzekerheid weg te nemen, ontwikkelde Martijn samen met de diabetesverpleegkundigen, Technisch Geneeskundigen en internisten op de afdeling een beslisboom: een hulpmiddel dat helpt bepalen wanneer strengere instellingen veilig en zinvol zijn. Martijn vertelt: "Voorheen wisten we niet goed welke patiënten het beste gebruik konden maken van de strengere pompinstellingen. Daardoor gebruikte maar ongeveer 40 procent van de patiënten deze optimale instellingen. Met de beslisboom hebben we nu een duidelijk stappenplan. Het gevolg is dat veel meer patiënten inmiddels gebruikmaken van de optimale instellingen: het percentage steeg van 40 naar bijna 70 procent.”

Verminderde ziektelast

Martijns onderzoek toont aan dat het gedrag van de patiënt nog steeds belangrijk is voor de beste glucoseregulatie. Martijn benadrukt hierbij wel de vooruitgang die in de afgelopen jaren geboekt is: “Insulinepompen worden steeds geavanceerder. We zien nu ook dat patiënten die gebruik maken van deze systemen het met minder moeite veel beter doen dan voorheen met insulinepennen. Toch moet niet onderschat worden hoeveel tijd en energie iemand per dag kwijt is aan het regelen van zijn diabetes, ook als je gebruik maakt van zo’n systeem. Ik hoop dat met het doen van onderzoek en de ontwikkeling van nog geavanceerdere technologie deze ziektelast in de toekomst steeds verder zal afnemen.”

Bewuste keuze

Martijn koos bewust voor de diabeteszorg, omdat hij het mooi vindt om patiënten over een langere tijd te begeleiden en om samen stap voor stap vooruitgang te boeken. “De diabeteszorg is bovendien uniek, omdat het gebruik van technologie zo sterk verweven is in het dagelijks leven van de patiënt”, vertelt hij. Binnen zijn studie Technische Geneeskunde aan de UT kwam deze combinatie van geneeskunde en technologie mooi samen. In zijn stage zat hij niet alleen achter zijn laptop om data te analyseren, maar sprak hij ook zelf met patiënten op de poli. Zo kon hij het onderzoek en de klinische praktijk direct met elkaar verbinden. Martijn is blij dat zijn onderzoek zo goed bruikbaar is in de praktijk: “We kunnen patiënten nu beter adviseren en zorgverleners ondersteunen met data”.

Verschil maken

Naast zijn afstudeerstage heeft Martijn het afgelopen jaar deelgenomen aan het Research Honours programma van de UT. Hier leerde hij onder andere om zijn resultaten in een wetenschappelijk artikel te verwerken, dat binnenkort ingediend wordt voor publicatie. In oktober start Martijn als Technisch Geneeskundige op de diabetespoli van het Medisch Spectrum Twente in Enschede. “Ik ben heel erg blij dat ik mijn passie in de diabeteszorg mag vervolgen en ik hoop dat ik een verschil kan maken voor mensen met diabetes.”