De mentale kant van obesitas
Bij obesitas denken veel mensen aan voeding, beweging en gewicht. Maar obesitas is een complexe, chronische aandoening. Ook gedachten, emoties, stress, gewoonten en persoonlijke omstandigheden kunnen invloed hebben op het ontstaan en in stand houden van obesitas én op het succes van een behandeling. Binnen het Obesitascentrum van ZGT is er daarom nadrukkelijk aandacht voor de mentale kant van obesitas en wordt intensief samengewerkt met de afdeling medische psychologie.
“De behandeling gaat veel verder dan alleen het advies om minder te eten en meer te bewegen”, vertelt GZ-psycholoog Vera Mooijekind. “We kijken ook naar het gedrag achter het gewicht.”
Verder kijken dan de weegschaal
Veel patiënten hebben al meerdere pogingen gedaan om af te vallen. Wanneer dat niet lukt of het gewichtsverlies niet blijvend is, kan dat leiden tot teleurstelling en onzekerheid. Los daarvan kunnen emoties zoals stress, verdriet, eenzaamheid of verveling invloed hebben op het eetgedrag. Emotie-eten is vaak een copingmechanisme: eten wordt dan gebruikt als een manier om met stress, verdriet, eenzaamheid, verveling of andere gevoelens om te gaan.
“Daarom kijken we niet alleen naar het gewicht, maar ook naar eetpatronen, emoties, stress en gewoonten”, vertelt Vera. “Door daar samen naar te kijken, kunnen patiënten patronen herkennen en waar mogelijk doorbreken.”
De relatie tussen obesitas en mentale gezondheid werkt bovendien twee kanten op. Mentale factoren kunnen invloed hebben op eetgedrag en het volhouden van veranderingen. Tegelijkertijd kan obesitas zelf invloed hebben op het mentale welzijn, bijvoorbeeld door schaamte, een negatief zelfbeeld of vooroordelen van anderen.
Verandering vraagt ook mentaal veel
Dat geldt zeker voor mensen die een maagverkleining ondergaan. Een operatie is een krachtig hulpmiddel, maar geen eenvoudige oplossing. Oude gewoonten moeten worden doorbroken en nieuwe patronen ontwikkeld en volgehouden. Dat vraagt ook mentaal veel van iemand.
“Hoe iemand mentaal in zijn of haar vel zit en hoe veerkrachtig iemand is, speelt daarbij een belangrijke rol”, legt Vera uit. “Duurzame verandering kost tijd. Terugval kan daar soms bij horen en betekent niet dat iemand heeft gefaald.”
Zonder oordeel kijken naar het hele verhaal
Mensen met obesitas krijgen regelmatig te maken met het vooroordeel dat hun gewicht vooral een kwestie van onvoldoende wilskracht is. Zulke vooroordelen kunnen leiden tot schaamte, schuldgevoelens en minder zelfvertrouwen. Daardoor durven mensen soms geen hulp te zoeken.
Binnen het Obesitascentrum ZGT kijken verschillende zorgverleners daarom samen naar de patiënt en diens persoonlijke situatie. Psychologen werken nauw samen met artsen, verpleegkundigen, diëtisten en fysiotherapeuten.
“Zo ontstaat een compleet beeld”, vertelt Vera. “We kijken niet alleen naar het gewicht, maar naar het hele verhaal. Zonder oordeel zoeken we samen naar de behandeling en begeleiding die het beste past bij de patiënt.”