Is het een allergie? De diagnose van de allergoloog geeft snel zekerheid

Een pinda of een wespensteek kan dodelijk zijn voor mensen met allergie. Toch is allergologie geen medisch specialisme dat je in ieder ziekenhuis vindt. Er zijn in heel Nederland zo’n dertig allergologen. Twee van hen werken op de afdeling allergologie van ZGT, locatie Hengelo. “De juiste vragen stellen en de juiste diagnose kunnen stellen, dat is ons belangrijkste wapen”, zegt allergoloog Jeroen Miesen.

 

Onlangs was er op het spreekuur van Miesen een patiënt die een garnaal verantwoordelijk hield voor een heftige allergische reactie. Niet de garnaal bleek uiteindelijk de boosdoener, maar de medicatie die de patiënt gebruikte. Volgens de allergoloog is dat een willekeurig maar illustratief voorbeeld van aannames die mensen zelf doen als ze een allergische reactie op iets krijgen. “In dit geval kon het de garnaal zijn, de medicatie of de combinatie van beide. Veel mensen gaan er vanuit dat een allergie waarschijnlijk komt door wat ze gegeten hebben en mijden vervolgens het voedingsmiddel. Terwijl het uiteindelijk helemaal geen voedingsallergie hoeft te zijn.”

Van hooikoorts tot huisstofmijt

Wie zekerheid wil of iets een allergie is en om welke het gaat, is bij de allergologen van ZGT in goede handen. Ze zijn gespecialiseerd in het vinden, vaststellen en behandelen van verschillende allergieën: van hooikoorts tot huisstofmijt, van voedingsallergie tot insectengif, van een allergische reactie op medicijnen tot beroepsgebonden allergische reacties, zoals kapperseczeem. “Als je een allergie hebt, heb je een reactie op de omgeving waar iemand anders niet op reageert. Veel mensen die bijvoorbeeld hooikoorts hebben kunnen zichzelf behandelen. Wij zien vooral de complexe gevallen, waarbij medicatie niet helpt en ook de huisarts of specialist er niet uitkomt.”

 Een allergie heeft altijd impact op iemands leven. En in sommige gevallen is het zelfs levensbedreigend, omdat het een anafylactische shock veroorzaakt. Maar een allergie wordt ook snel geopperd als niemand het meer weet, volgens Miesen. “Als mensen geen oorzaak kunnen vinden voor hun onbegrepen klachten, denken ze: misschien komt het dan wel door iets wat ik eet. Of door de medicijnen die ik gebruik. Ze zien in een allergie of intolerantie de verklaring voor hun onbegrepen klachten, terwijl daar niet altijd bewijs voor is.” Het vinden van dat bewijs kan door een goede diagnose te stellen, waarin onomstotelijk vaststaat of iemand wel of geen allergie heeft. “Iemand met verstand van allergieën kan heel snel vaststellen of iets een allergie is. In de 35 minuten die we hebben staan bij de intake voor het beoordelen van de klachten is het uitvragen ons het belangrijkste wapen. Vaak weten we dan al wel of de klachten veroorzaakt worden door een zogeheten ‘allergie-mechanisme’ of niet”, vertelt Miesen. “Vervolgens kunnen we dat met verschillende testen aantonen of uitsluiten.”

Luisteren naar de patiënt

Samen met internist-allergoloog Rolf Ossekoppele runt Miesen al meer dan vijftien jaar de allergologie-poli in Hengelo. Samen hebben de twee niet alleen veel expertise, maar ook veel ervaring in het vaststellen en behandelen van allergieën. En vooral bij het stellen van de diagnose zit een niet te onderschatten meerwaarde van het specialisme allergologie, vindt Miesen. Huisartsen, dermatologen, KNO-artsen en andere specialisten verwijzen hun patiënten daarom graag door naar Hengelo als ze vermoeden dat er sprake kan zijn van een allergie. “We luisteren allereerst naar iemands verhaal, daarna doen we tests. Als we vaststellen en bevestigen dat iemand allergisch is kunnen we gaan behandelen. Als dit niet het geval is, sturen we hem of haar terug naar de huisarts of specialist die de patiënt naar ons heeft doorverwezen.”

Het stellen van de juiste diagnose is belangrijk, ook als er geen sprake is van een allergie. Want anders vermijden mensen ten onrechte voedingsmiddelen of medicijnen. Of ze gebruiken medicijnen voor iets wat ze helemaal niet hebben. “Daarom zijn we echt kritisch op het snel stellen van een juiste diagnose.” Want alleen als duidelijk is om welke allergie het gaat, kan de juiste behandeling worden opgestart. Om allergische klachten te verminderen of voorkomen kan medicatie worden voorgeschreven.

Soms moeten mensen inderdaad voedingsmiddelen mijden. Maar ook immunotherapie kan veel patiënten helpen. Hierbij worden injecties toegediend met datgene (het allergeen) waar de patiënt allergisch voor is. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij een levensgevaarlijke vorm van wespen- en bijenallergie, anafylaxie en ook bij huisstofmijtenallergie en hooikoorts. “Je kunt niet alles mijden waar je allergisch voor bent. Wespen en bijen, maar ook bloeiende bomen en grassen, zijn daar een goed voorbeeld van. Maar als we imkers of mensen met bijengifallergie na twee maanden immunotherapie de hoogste dosis bijengif hebben toegediend, dan gebeurt er niks bij een volgende bijensteek en voelen zij zich weer veilig. Ze hebben dan geen adrenaline-pen meer nodig.”

Omgaan met angst

 Voor ernstige allergieën blijft het voor sommige patiënt oppassen. Uit eten gaan met een pinda-allergie kan dan heel beangstigend zijn. “Want vervelend genoeg kan het misgaan als er pindasporen op voedsel terecht zijn gekomen. Daarom hebben mensen met zo’n ernstige allergie altijd een adrenaline-pen bij zich. Maar feit blijft dat niet ieder mens hetzelfde omgaat met de angst dat er iets mis kan gaan. Daarom vergelijk ik zo’n pen altijd met een autogordel omdoen: ook auto’s kunnen heel gevaarlijk zijn. Daarom doe je de gordel om. Als je een allergie hebt, neem je je pen mee.” Dat er veel behoefte is aan de expertise van de allergologen blijkt wel uit de wachtlijst. Een landelijk probleem, volgens Miesen. “Er is een beperkt aantal allergologen in Nederland en er zijn veel patiënten met allergische klachten. Daarom hebben we ook in Hengelo een wachtlijst van bijna vier maanden. Maar als we mensen eenmaal zien, kunnen we snel die diagnose stellen en zo nodig een gerichte behandeling starten, want daar ligt onze kracht. Wij onderscheiden ons doordat we vanuit een brede basis naar de hele mens kijken, en doordat wij 100 % van onze tijd, kennis en kunde besteden aan de allergologie.”