Samenwerken aan 3D technologie biedt Twentse ziekenhuispatiënt veel voordelen

In Twente kunnen we voor ziekenhuiszorg terecht bij Medisch Spectrum Twente (MST) in Enschede en ZGT in Almelo en Hengelo. Door verschillende uitdagingen, zoals een grotere vraag naar zorg, hogere zorgkosten en kwaliteitseisen en minder aanbod van goed personeel is het behouden van kwalitatief goede ziekenhuiszorg in onze regio echter niet meer vanzelfsprekend.

Wachtlijsten lopen op en de druk op de zorg neemt toe. De twee topklinische ziekenhuizen hebben de handen ineen geslagen en verkennen samen de mogelijkheden voor het anders organiseren van de ziekenhuiszorg, om de druk op de zorg te verminderen én om de juiste zorg dichtbij te houden. Dat samenwerken tot mooie resultaten leidt, is onder meer goed zichtbaar op het gebied van innovatieve 3D technologie.

Medisch 3D Lab

Er werd al langere tijd samen opgetrokken in de ontwikkeling en onderzoek van 3D technologie, maar nadat vorig jaar een officiële samenwerkingsovereenkomst werd getekend tussen de Twentse ziekenhuizen werden echt grote stappen gezet, volgens traumachirurg Wouter ten Cate van ZGT. “Ik ben enorm trots op deze samenwerking, die klein begon, maar inmiddels flink is gegroeid. We kunnen met deze ontwikkelingen in de zorg samen veel impact maken”, vertelt hij enthousiast.

Dat beaamt Femke Schröder, technisch geneeskundig specialist bij het Medisch 3D lab van MST. Ook zij is enthousiast over het samen werken én samen onderzoeken van innovatieve mogelijkheden op het gebied van 3D technologie. “Door het 3D lab van MST kan zorg op maat geleverd worden. Bijvoorbeeld aan patiënten die behandeld worden door Traumatologie, Orthopedie, Plastische chirurgie en Mond- Kaak- en Aangezichtschirurgie (MKA). Voor alle snijdende specialismen is er wel een geschikte toepassing”, legt ze uit. “Ons lab maakt en levert anatomische modellen, virtuele hulpmiddelen en patiënt specifieke operatiemallen voor behandelingen. In MST doen we dat inmiddels voor tien specialismen en bij ZGT voor twee. De 3D visualisatie en 3D printtoepassingen bieden vele mogelijkheden voor het verbeteren van de zorg. Door samenwerking met veel specialisten komen bovendien nieuwe ideeën tot leven.”

Voetmodellen

Ten Cate maakt inmiddels volop gebruik van de mogelijkheden van het 3D lab. Volgens hem biedt een 3D model van de voet grote voordelen, zowel vóór als tijdens een operatie: “Ik kan elk botje in detail bekijken en direct zien wat het effect is als ik iets verplaats of corrigeer. Daardoor heb ik vooraf meer inzicht in complexe problematiek en kan ik een ingreep gerichter voorbereiden en uitvoeren. Dat is vooral waardevol bij reconstructies. In steeds meer gevallen kunnen we zo een amputatie voorkomen.”

Schröder vertelt over de mijlpaal eind vorig jaar, waarbij Wouter ten Cate binnen ZGT voor het eerst voor en tijdens een operatie gebruik maakte van de technologie van het 3D lab. “Wouter gebruikte een anatomische 3D print van de voet en een virtuele chirurgische planning. De operatie was een complexe midden- en achtervoetreconstructie bij een patiënte met een chronische Charcot voet. Dat komt veel voor bij mensen met diabetes. Hierbij is een van de voeten opgezwollen, rood, pijnlijk, warm en gevoelloos en deze is vaak vervormd. Hij kreeg hierbij begeleiding van collega Sam (zie kader, red.), die onderzoek doet naar biomechanische modellen en 3Dtechnologie. Zij is ook een belangrijke schakel in de samenwerking binnen het 3D lab.”

“Dat werkte fantastisch op deze manier”, blikt Ten Cate terug op dat moment. Hij voerde sindsdien al een aantal operaties uit met ondersteuning van de 3D technologie in de operatiekamer. “We krijgen steeds meer ervaring in complexe voetchirurgie. Die kennis passen we ook toe bij andere aandoeningen, zoals uitgebreide voetbreuken. Bij dit soort operaties maken we steeds vaker gebruik van een zaagmal uit het 3D lab. Zo’n mal wordt patiëntspecifiek ontworpen en geeft exact aan waar het bot moet worden gezaagd. Daardoor verwijderen we precies de juiste hoeveelheid bot – niet te veel en niet te weinig – en kunnen we de voet nauwkeuriger herstellen. Bij deze patiënten zijn de revalidatiearts en de orthopedisch schoenmaker altijd betrokken bij de behandeling. Met elkaar bereiken we het beste resultaat voor de patiënt.”

Ontwikkelingen die allemaal door samenwerking met het Medisch 3D lab mogelijk zijn geworden. “Ik vond onderzoek doen tijdens mijn studie nooit interessant”, lacht Ten Cate. “Maar nu wel, omdat het mijn vak écht verbetert. En het werken met een groep collega’s met verschillende disciplines vind ik ook erg nuttig en leerzaam.”

Wensen

Hoewel Ten Cate erg te spreken is over de ondersteuning door de huidige 3D technieken, blikt hij ook al vooruit op de ontwikkelingen in de toekomst op dit gebied. “Het liefst wil ik beschikken over een hologram die ik in de operatiekamer kan gebruiken. Bijvoorbeeld met een 3D bril. Dat gaat enorm helpen om de operaties nog verfijnder uit de voeren.” “Over tien jaar gaat het echt anders”, vult Schröder hem aan. “Ik denk dat we voor elke patiënt nog beter kunnen voorspellen wat de beste stand van de voet is. Daarbij houden we ook rekening met de belasting van het hele lichaam en het effect daarvan op de botten, spieren en pezen. Daarmee helpen we nog meer patiënten in onze ziekenhuizen. Verder hoop ik dat deze technologie vergoed wordt. Dat is niet meer dan terecht, want met deze techniek verklein je het risico op veel ellende, zoals complicaties, en dus ook hoge kosten.”

Ten Cate vervolgt: “De samenwerking is een groot succes, maar we lopen ook wel tegen wat praktische ongemakken aan omdat we twee verschillende organisaties zijn. Ik zou willen dat het in de toekomst nog makkelijker is om samen te werken. Nu moeten beide organisaties bijvoorbeeld toestemming vragen om onderzoek te doen. Maar moeten we ook apparaten naar verschillende locaties vervoeren en daar alle medisch apparatuur elke keer opnieuw inchecken. Dat is niet altijd even handig. Toch blijft wat we hier doen een succesverhaal. Er komen steeds meer partners bij en ook collega-ziekenhuizen kijken met interesse naar de ontwikkelingen. We gaan voorlopig maar op deze voet verder, om maar dichtbij het onderwerp te blijven”, besluit Ten Cate.