Verpleegkundigen lopen in de gang

ZGT bestaat 25 jaar

"Ziekenhuisbestuurders zijn eigenlijk altijd bezig met de toekomst"

ZGT (Ziekenhuisgroep Twente) bestaat 25 jaar. Een mooi moment om terug te blikken, maar ook om vooruit te kijken. Hilde Dijstelbloem (voorzitter Raad van Bestuur) deed dat onlangs met Lex Hilbers. Lex vervult een belangrijke rol in de geschiedenis van ons ziekenhuis, waar hij lange tijd voorzitter van de Raad van Bestuur was. Hij stond aan de wieg van de fusie van de ziekenhuizen Twenteborg in Almelo en Streekziekenhuis Midden Twente (SMT) in Hengelo tot de Ziekenhuisgroep Twente, nu bekend als ZGT. In het gesprek tussen de twee bevlogen bestuurders trekken Hilde en Lex al snel een belangrijke en interessante conclusie. “We zijn 25 jaar verder, maar de dilemma’s uit de jaren negentig waren vergelijkbaar met die van nu.”

ZGT bestaat 25 jaar


In aanloop naar dit gesprek spraken de twee al even kort met elkaar. “Het heeft me de afgelopen dagen wel beziggehouden”, laat Hilde weten. “Er zijn veel gelijkenissen in de opgaven van toen en nu. De samenwerking vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) in de Twentse regio, maar ook de samenwerking met MST, is eigenlijk vergelijkbaar met de samenwerkingen in jouw tijd.

De geschiedenis herhaalt zich op veel vlakken. Dat vind ik bijzonder.” “Zeker”, zegt ook Lex. “Het was een heel andere tijd, maar de gesprekken aan de bestuurstafel gingen ook toen over samenwerken, innovatie, concentratie van specialismen, het verdelen van aandacht en middelen onder de verschillende vakgroepen en je onderscheiden als ziekenhuis. De dynamiek is in een ziekenhuis altijd enorm. Een ziekenhuisorganisatie is steeds volop in beweging.”

Ook de start van beide bestuurders in Twente blijkt opvallend veel gelijkenissen te hebben. Lex begon in Hengelo, in het nieuwe gebouw van SMT na de fusie van twee Hengelose ziekenhuizen en moest de toekomst van het ziekenhuis veiligstellen door de samenwerking te zoeken met ziekenhuizen, huisartsen, ouderenzorg en thuiszorg in de regio. Een periode met veel gesprekken volgde. Ook Hilde zat haar eerste werkdag ‘s avonds al in een gesprek met MST over samenwerking en de dag erop met huisartsen. Die gesprekken lopen door tot de dag van vandaag, nu met het IZA in de hand. “Ziekenhuisbestuurders zijn eigenlijk altijd bezig met de toekomst. Dat is een continue zoektocht”, verduidelijkt Lex.

Pionieren

We gaan even een stukje terug in de tijd. Lex Hilbers begint als directeur in 1990 in Hengelo en is van 1998 tot 2004 voorzitter van de Raad van Bestuur van ZGT. Hij zou het ziekenhuis in totaal 22 jaar dienen. Nog altijd voelt hij zich thuis op beide locaties. “Ja, het voelt meteen weer als thuiskomen”, vertelt hij enthousiast. “In Hengelo begon ik in een pioniersfase. Er werd een geschiedenis van twee ziekenhuizen in de stad Hengelo afgesloten en het nieuwe gebouw van SMT was net klaar. Er moest een nieuwe toekomst komen voor het jonge Hengelose ziekenhuis. We hadden eigenlijk te maken met dezelfde omstandigheden als nu. In die tijd was er al veel samenwerking in de regio. Zo werd er een gezamenlijk regionaal ziekenhuisplan gemaakt en was er een Twents Achterhoeks Ziekenhuis Overleg. Er was destijds nog geen marktwerking in de zorg, dus we hadden toen niet te maken met concurrentie tussen de ziekenhuizen. Met de huisartsen in ons gebied hadden we een hele goede relatie. Spanningen tussen vakgroepen door het verdelen van beschikbare middelen in het ziekenhuis, ten gunste van hun patiënten, kenden we in die tijd natuurlijk ook. Dat zal
nu niet anders zijn.” Dat kan Hilde bevestigen, “Deze thema’s spelen nu ook. Maar”, voegt ze eraan toe, “in de zeven jaar die ik als bestuurder van een ziekenhuis werk, zag ik de dossiers en vraagstukken wel groter worden. Dat komt mede door de druk op de zorg, druk op de kosten en doordat er kritisch met ons meegekeken en meegedacht wordt. Ook spelen internet en sociale media nu een grote rol.”

Bestuurlijke fusie

Veranderingen vormden in de jaren negentig de aanleiding voor de fusie tussen het ziekenhuis in Hengelo en in Almelo. De ziekenhuizen SMT en Twenteborg zien zich in die tijd door verschillende wijzigingen vanuit het rijk genoodzaakt tot aanpassingen: het aantal bedden per duizend inwoners moest worden teruggebracht en meer medische handelingen moesten poliklinisch of in dagbehandeling worden gedaan. Bovendien worden behandelingen duurder. Om bestand te zijn tegen de toekomst werd op initiatief van Twenteborg gesproken over een fusie. De externe goedkeuringsprocedure was in die tijd overigens veel eenvoudiger dan nu; de ziekenhuizen maakten onderling afspraken en meldden de fusie in een brief aan de NMa (Nederlandse Mededingingsautoriteit), nu bekend als de Autoriteit Consument en Markt (ACM).

Lex Hilbers verwoordt de keuze voor een fusie in 1997 in de media: “We moeten aanpassingen doen om ons huidige zorgniveau te kunnen handhaven en de kwaliteit en doelmatigheid ervan uit te bouwen. Bovendien moeten specialismen uitgewisseld kunnen worden. We blijven daarbij samenwerken met MST.” Een fusie op Twentse schaal is een wens, maar voor dat moment nog een stap te ver. Bovendien lag er nog een andere optie open; het vormen van een ziekenhuisgroep bestaande uit veel meer ziekenhuizen in het land, naar Duits voorbeeld. De naam Ziekenhuisgroep Twente komt hier vandaan, al is het later nooit gekomen tot aansluiting van meer ziekenhuizen.

De voorbereidingen voor een bestuurlijke fusie tussen het Almelose Twenteborg Ziekenhuis en het Hengelose streekziekenhuis Midden Twente (SMT) startten datzelfde jaar. Lex legt de keuze uit: “Beide huizen vulden elkaar mooi aan. SMT was een ondernemend ziekenhuis en had veel oog voor innovatie en samenwerking. Het was vooral een chirurgisch ziekenhuis. Almelo was het opleidingsziekenhuis en meer beschouwend. In Twenteborg lag de nadruk vooral op zorg, zorgzaamheid en leren.” Hilde: “De kernwaarden van beide ziekenhuizen zijn mooi samengekomen in ZGT: vooruitstrevend, verbindend en met oprechte aandacht. De naam is zelfs weer van deze tijd en toekomstbestendig, met alle samenwerking in de regio die we vanuit het IZA nastreven. Goed gekozen dus.” Lex vertelt dat de fusie destijds best gevoelig lag, vooral aan de Hengelose kant. “Daarom hebben we er de tijd voor genomen en het in stappen gedaan. Na een uitvoerige interne voorbereiding begon het met een bestuurlijke fusie. In de eerste fase werden de ondersteunende diensten samengevoegd, maar deze medewerkers bleven wel in dienst van één van beide ziekenhuizen. De eerste jaren had Ziekenhuisgroep Twente dus twee ziekenhuizen, elk met een eigen beleidsplan. Maar wel met een gezamenlijke missie. In 2008 verdwenen de eigen namen en werd het één ziekenhuisorganisatie.”

Uitdagingen

Daarna stond de tijd niet stil. Veranderingen in de maatschappij en in de ziekenhuiszorg vroegen opnieuw om aanpassingen. Corona zorgde voor veel nieuwe inzichten en legde bovendien een grote saamhorigheid bloot. In de afgelopen jaren ontwikkelde ZGT zich voortdurend en werden onder meer de locatieprofielen van Almelo en Hengelo verder ingevuld. “Hierin zijn mooie en belangrijke stappen gezet”, legt Hilde uit. “De benutting van de locaties is goed en veel ruimten zijn al verbouwd. De komende jaren worden beide gebouwen in etappes verder vernieuwd om hoogwaardige ziekenhuiszorg beschikbaar te houden in Twente. Als bestuurders zijn we verantwoordelijk voor behoud van zorg in de regio. Die zorg moet van goede kwaliteit zijn en doelmatig. Dat is een uitdaging; de zorgvraag neemt toe en wordt steeds complexer, terwijl het aantal medewerkers dat die zorg kan geven, afneemt. De veranderingen die nodig zijn om die uitdaging aan te gaan, moeten we samen oppakken; met onze partners in de zorg, met de veertien
Twentse gemeenten, met de zorgverzekeraars en met de inwoners van Twente. De samenwerking is er volop, maar geeft tegelijkertijd spanning.

De keuzes die moeten worden gemaakt en de uitkomsten daarvan heb je niet altijd zelf in de hand. Ik kijk dan graag naar de beste oplossing voor Twente, niet alleen voor ZGT. Het IZA stimuleert samenwerking, maar er zijn ook belemmeringen door de wijze waarop de zorg is gefinancierd en in de uitwisseling van patiëntengegevens. Best ingewikkeld.” Dat herkent Lex. “Dat vraagt zoeken naar goede oplossingen, terwijl de uitkomsten nog niet helder zijn. Het speelveld verandert en je moet blijven vooruitkijken.”

Eén ding is wel duidelijk volgens Hilde. “De ziekenhuiszorg verandert continu, maar een kernziekenhuis met acute zorg, een OK, een beddenhuis en hoogwaardige diagnostische voorzieningen blijft altijd nodig. Daarbij moeten we ons realiseren dat patiënten na een ingreep eerder naar huis gaan, maar daar nog wel zorg nodig hebben voor een goed herstel. Dus hoewel de zorg verandert, is de patiënt veelal hetzelfde gebleven. Dat vraagt aanpassing in het ziekenhuis, en daarbuiten. Een half jaar na mijn start begon Corona. Dat duurde, met de hele nasleep ervan, ruim twee jaar. Eigenlijk ben ik pas sinds vorig jaar echt aan het werk met het organiseren van toekomstbestendige zorg in Twente.” “Maar in de tussentijd zijn er ook al mooie stappen gezet”, vindt Lex. “Zo ben ik er bijzonder trots op dat ZGT de erkenning kreeg als topklinisch ziekenhuis (STZ). Blijf zo doorgaan, blijf moedig en blijf zoeken naar samenwerking om de beste zorg voor Twente te kunnen blijven leveren.” “Waarbij het belang van de Twentse patiënt ons kompas blijft”, besluit Hilde.