Informatie voor verwijzers

Het Obesitascentrum van ZGT biedt multidisciplinaire zorg voor patiënten met overgewicht en obesitas. Patiënten kunnen bij ons terecht voor diagnostiek, leefstijlbehandeling, medicamenteuze behandeling en bariatrische chirurgie.

Wanneer verwijzen

Verwijs naar het Obesitascentrum bij onder andere:

  • BMI ≥ 40 kg/m²

  • BMI ≥ 35 kg/m² met comorbiditeit

  • onvoldoende effect van leefstijlinterventie

  • overweging medicamenteuze behandeling of chirurgie

  • complexe comorbiditeit of twijfel over behandelkeuze

Bij vermoeden van een onderliggende oorzaak:

  • snelle of onverklaarbare gewichtstoename

  • verdenking op endocriene aandoening

  • obesitas op jonge leeftijd

  • ontwikkelingsachterstand of dysmorfe kenmerken

Leefstijlbehandeling (GLI)

Multidisciplinaire begeleiding gericht op duurzame gedragsverandering. Medicamenteuze behandeling en chirurgie worden altijd beoordeeld in samenhang met leefstijl.

Medicamenteuze behandeling

Binnen het ZGT Obesitascentrum zetten wij medicamenteuze behandeling in als onderdeel van een RIVM-erkend Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) traject. Medicatie wordt uitsluitend toegepast binnen een bredere leefstijlbehandeling.

Uitgangspunten

  • Medicatie remt eetlust of eetdrang en ondersteunt gewichtsverlies.

  • Duurzaam effect is alleen haalbaar in combinatie met leefstijlverandering.

  • Vergoeding is alleen mogelijk bij deelname aan een RIVM-erkende GLI.

  • Medicatie wordt in principe pas overwogen na ≥ 1 jaar GLI bij onvoldoende resultaat.

Vergoede medicatie (in combinatie met GLI)

Binnen de huidige vergoedingscriteria schrijven wij voor:

Saxenda® (liraglutide)

  • Dagelijkse subcutane injectie

  • Verwacht gewichtsverlies: 10–12%

  • Criteria: ≥ 18 jaar, ≥ 1 jaar GLI, BMI ≥ 40 of ≥ 35 met comorbiditeit

  • Niet voorgeschreven bij bariatrische chirurgie in de voorgeschiedenis of diabetes mellitus type 2

Mysimba® (naltrexon/bupropion)

  • Orale medicatie (2x daags)

  • Verwacht gewichtsverlies: 8–10%

  • Criteria: ≥ 18 jaar, ≥ 1 jaar GLI, BMI ≥ 30 of ≥ 27 met comorbiditeit

  • Contra-indicaties: o.a. onbehandelde hypertensie, epilepsie, ernstige nier- of leverinsufficiëntie, bipolaire stoornis, actieve verslavingsproblematiek en eetstoornis

Niet voorgeschreven

Wij schrijven geen Ozempic voor bij obesitas zonder diabetes. Dit middel is geregistreerd voor diabetes mellitus type 2.

Medicatie zonder GLI (zelf betalen)

Medicatie zonder GLI is geen standaardroute en wordt alleen individueel beoordeeld op basis van medische voorgeschiedenis, leefstijl en eerdere behandeltrajecten. Een aanvraag kan na intake worden afgewezen.

Voor een blijvend effect is langdurig gebruik noodzakelijk. Gewichtsverlies en -behoud duren vaak minimaal 1 tot 2 jaar.

Kosten en verwachte effecten (indicatief)*

  • Mysimba®: ± €125 p/m → 8–10% gewichtsverlies

  • Saxenda®: ± €250 p/m → 10–12% gewichtsverlies

  • Mounjaro®: ± €300–450 p/m → tot 20% gewichtsverlies

*Kosten zijn afhankelijk van dosering en kunnen wijzigen.

Beoordeling effectiviteit

Behandeling wordt als effectief beschouwd bij ≥ 5% gewichtsverlies binnen 4 maanden.

  • Bij voldoende effect: voortzetten

  • Bij onvoldoende effect: stoppen (vergoeding vervalt)

Het grootste gewichtsverlies wordt doorgaans in het eerste jaar bereikt. Stoppen met medicatie leidt vaak tot gewichtstoename.

Bariatrische chirurgie

Meest effectieve behandeling bij ernstig obesitas, met langdurig gewichtsverlies en verbetering van comorbiditeit.

Binnen het ZGT Obesitascentrum worden uitgevoerd:

  • gastric sleeve

  • gastric bypass

  • mini gastric bypass

  • revisiechirurgie

Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij naar de patiëntenpagina.

Verwijscriteria

Bariatrische chirurgie kan worden overwogen bij:

  • BMI ≥ 40

  • BMI ≥ 35 met comorbiditeit, zoals:

    • hypertensie

    • hypercholesterolemie

    • diabetes (of prediabetes)

    • slaapapneu

    • refluxziekte

    • artrose (knieën/heupen)

    • metabool syndroom

    • leververvetting (≥ graad 2/NASH)

Bij aandoeningen zoals PCOS, long- of cardiale problematiek kan chirurgie ook zinvol zijn, mits onderbouwd door een medisch specialist.

Randvoorwaarden

  • Leeftijd ≥ 18 jaar

  • Eerdere serieuze pogingen tot gewichtsverlies

  • Inzicht in risico’s en gevolgen

  • Motivatie voor blijvende leefstijlverandering

  • Geen actieve verslavingsproblematiek (≥ 1 jaar)

  • Geen actieve eetstoornis of ernstige psychiatrische stoornis

  • Voldoende beheersing van de Nederlandse taal

  • Geen zwangerschapswens binnen 1 jaar

Behandeltraject

Voor de multidisciplinaire screening en begeleiding verwijzen wij naar de patiëntenpagina.

Rol van de huisarts

Algemeen

  • Medicatie kan vaak in de eerste lijn worden gestart.

  • Verwijzing is niet altijd nodig.

  • Na instelling kan begeleiding worden overgenomen.

Na bariatrie

  • Controle in ZGT tot 5 jaar

  • Daarna overdracht naar huisarts

  • Controle op micronutriëntdeficiënties

Bij klachten na een operatie is directe verwijzing mogelijk.

Resultaten

  • Gewichtsverlies vooral in de eerste 1,5–2 jaar.

Gemiddeld

  • 28–30% gewichtsreductie

  • 50–80% reductie van overgewicht

  • Verbetering kwaliteit van leven bij ± 95%

Verbetering comorbiditeit

  • diabetes: ± 83% remissie

  • hypertensie: ± 69% remissie

  • slaapapneu: ± 63% remissie

  • reflux: ± 72% remissie

Aandachtspunten na operatie

Klachten en complicaties

Wees alert op:

  • vroege complicaties (lekkage, bloeding, infectie)

  • late complicaties (herniatie, stenose, galstenen, reflux)

Specifieke patiëntgroepen

Extra aandacht bij:

  • diabetes: intensieve begeleiding rond operatie

  • hypertensie: monitoring en medicatie-aanpassing

  • schildklieraandoeningen: controle en dosering

  • zwangerschapswens: zwangerschap uitstellen (≥ 1 jaar)

Vitaminen en mineralen

  • Levenslange suppletie noodzakelijk

  • Gebruik van bariatrie-specifieke multivitaminen

  • Controle tot 5 jaar via ZGT, daarna via huisarts

Veelvoorkomende tekorten: ijzer, B12, foliumzuur, vitamine D, zink

Medicatie na bariatrie

Let op veranderde opname en verhoogd risico op bijwerkingen.

  • NSAID’s: vermijden of kortdurend + PPI

  • DOAC’s: voorzichtig, soms VKA

  • diuretica: risico op dehydratie

  • orale anticonceptie: minder betrouwbaar → alternatief

  • SGLT2-remmers: tijdelijk staken rond operatie

Bij twijfel: overleg met het Obesitascentrum of de apotheek.

Nazorg en herverwijzing

Na 5 jaar

  • zorg in de eerste lijn

  • controle op leefstijl en deficiënties

Wanneer herverwijzen?

  • onvoldoende gewichtsbehoud

  • vermoeden complicaties

  • therapieresistente tekorten

  • onbegrepen buikklachten

  • slik- of refluxklachten

Revisiechirurgie

Alleen in geselecteerde gevallen, na multidisciplinaire beoordeling. Kans op complicaties is hoger en effect doorgaans beperkter.

Onderzoek naar oorzaken van overgewicht

Bij een deel van de patiënten is er sprake van een onderliggende medische oorzaak van het overgewicht, zoals een endocriene aandoening of genetisch syndroom.

In het Obesitascentrum worden, samen met de patiënt, mogelijke oorzaken en bijdragende factoren voor het overgewicht in kaart gebracht, mede ondersteund door de vragenlijst Check Oorzaken Overgewicht.

Wat doen wij?

Bij verdenking op een onderliggende oorzaak brengen wij mogelijke medische en niet-medische factoren in kaart, zoals gewichtsontwikkeling, medicatiegebruik en aanwijzingen voor endocriene of genetische aandoeningen.

Indien geïndiceerd verrichten wij aanvullend onderzoek, zoals laboratoriumonderzoek en zo nodig genetische evaluatie.

Op basis van de bevindingen adviseren wij over gerichte behandeling, inzet van leefstijlinterventie, medicatie of chirurgie, of terugverwijzing naar de eerste lijn.