Stomapolikliniek

Een colostoma is een stoma op de dikke darm.

Een ileostoma is een stoma op de dunne darm.

Een urostoma is een kunstmatige uitgang van de urinewegen.

• Een colostoma of ileostoma kan tijdelijk of blijvend zijn.

• Een dubbelloops stoma heeft twee openingen en is vaak tijdelijk.

• Een eindstandig stoma heeft één opening en is vaak blijvend.

Als het vermoeden bestaat dat je als onderdeel van je behandeling een stoma krijgt, word je verwezen naar de stomapolikliniek. Voor onderzoek of behandeling heb je een verwijzing nodig van je medisch specialist, huisarts of een zorginstelling.

Voor de eerste afspraak geldt:

• In Almelo maakt de verpleegkundige de afspraak voor je op de stomapolikliniek.

• In Hengelo plant het servicebureau opname en anesthesie de eerste afspraak voor je.

De eerste afspraak duurt ongeveer één uur. Het is prettig om bij dit bezoek je partner, een familielid of een goede kennis mee te nemen. Tijdens deze afspraak krijg je vooral informatie over het krijgen van een stoma, wat dit voor je betekent en hoe je ermee kunt leven.

Tijdens het gesprek krijg je uitleg over:

• welke stoma je krijgt en waar deze wordt aangelegd

• de verschillende opvangmaterialen

• de operatie en het herstel

• wat je kunt verwachten tijdens de opname

Heb je na de eerste afspraak een vervolgafspraak nodig of ervaar je problemen met je stoma? Neem dan contact op met de stomapolikliniek.

Wat neem je mee naar je afspraak?

Neem bij elke afspraak het volgende mee:

• een geldig identificatiebewijs (paspoort, identiteitskaart, rijbewijs of vreemdelingendocument)

• je medicijnkaart

• als je al een stoma hebt: je stomamateriaal

Kun je niet op je afspraak komen?

Geef dit dan zo spoedig mogelijk door aan de stomapolikliniek. Dan kunnen we iemand anders snel helpen.

Na het gesprek kijkt de stomaverpleegkundige samen met jou wat de beste plek is voor de stoma. Daarbij wordt onder andere gekeken naar:

• de geplande operatie

• je buikvorm, huidplooien en littekens

• de kleding die je meestal draagt

De stomaverpleegkundige tekent deze plek af op je buik. Dit is een richtlijn voor de chirurg. Tijdens de operatie bepaalt de arts de definitieve plaats van de stoma.

Soms is een spoedoperatie nodig of krijg je onverwacht een stoma tijdens een geplande operatie. In dat geval vindt het voorbereidende gesprek vooraf niet plaats.

Je krijgt de benodigde uitleg en begeleiding dan zo snel mogelijk na de operatie.

Je wordt op de dag van de operatie opgenomen op de afdeling heelkunde. Je hebt een intake met de afdelingsverpleegkundige.

Zij controleert of de plaatsbepaling zichtbaar is en of je nog vragen hebt voor de stomaverpleegkundige. Daarna vindt de operatie plaats.

Na de operatie kom je eerst op de uitslaapkamer (recovery). Als je toestand stabiel is, ga je terug naar de afdeling.

Je stoma wordt regelmatig gecontroleerd. In het begin zit er speciaal, transparant stomamateriaal om de stoma, zodat goed te zien is hoe het ermee gaat. Dit materiaal wordt later vervangen.

Tijdens je opname ligt de nadruk op herstel en het leren omgaan met je stoma. Je leert hoe je de stoma verzorgt en wat je zelf kunt doen.

De stomaverpleegkundige komt langs om te kijken of het herstel goed verloopt en om je vragen te beantwoorden.

Als je weer thuis bent, kun je een groot deel van de stomazorg zelf doen. Als dat nodig is, kan thuiszorg worden ingezet.

Voor je ontslag maakt de stomaverpleegkundige een controleafspraak bij de chirurg. Ook krijg je uitleg over hoe en wanneer je contact opneemt en hoe je stomamateriaal kunt bestellen.

Een stoma heeft grote invloed op je dagelijks leven. Het kost tijd om hiermee te leren omgaan. De stomaverpleegkundige en andere zorgverleners ondersteunen je hierbij zo goed mogelijk.

Je kunt altijd een afspraak maken met de stomaverpleegkundige voor vragen over:

• materiaal

• voeding

• werk en sport

• seksualiteit en relaties

• vakantie en zwangerschap

Vind je het moeilijk om je stoma te accepteren? Bespreek dit dan. Zo nodig kan de stomaverpleegkundige je doorverwijzen naar aanvullende ondersteuning.

Bij je is een stoma aangelegd. Dat is een grote verandering in je leven.

Een belangrijk onderdeel hiervan is de verzorging van je stoma en het stomamateriaal. Er zijn verschillende soorten stomamaterialen. De stomaverpleegkundige helpt je bij het kiezen van materiaal dat bij jou past. Daarbij houdt zij rekening met je thuissituatie, je werk en wat je lichamelijk aankunt.

Soorten stomamateriaal

Er zijn twee soorten opvangsystemen: een eendelig en een tweedelig opvangsysteem.

Eendelig opvangsysteem (ileo- en urinestoma)

Een eendelig opvangsysteem bestaat uit een zakje met een kleeflaag. Dit zakje plak je direct op de huid rond de stoma. Het zakje heeft een opening aan de onderkant en kan worden afgesloten met een clip.

Bij een ileostoma komt meestal meerdere keren per dag dunne of papperige ontlasting uit de stoma.

Bij een urinestoma komt de hele dag urine uit de stoma. Het zakje is dan afgesloten met een kraantje. Als het zakje deels is gevuld, kun je het leegmaken.

Tweedelig opvangsysteem (ileo- en urinestoma)

Een tweedelig opvangsysteem bestaat uit een huidplaat met losse zakjes. De huidplaat blijft enkele dagen zitten. De zakjes vervang je apart.

Het zakje sluit je met een kraantje (urinestoma), clip of klittenband.

De huidplaat vervang je meestal twee tot drie keer per week. Het zakje vervang je één tot twee keer per dag.

Verzorging van een colostoma

De verzorging van een colostoma lijkt op die van een ileostoma, maar is vaak iets eenvoudiger. Dat komt doordat er minder vaak ontlasting uit de stoma komt.

Een colostomazakje is meestal een gesloten zakje en kan niet worden geleegd. Je verwijdert het zakje met de inhoud en doet dit in een wegwerpzakje met sluitstrip in de grijze afvalcontainer.

Het zakje heeft een koolstoffilter dat gasvorming tegengaat. Dit filter mag niet nat worden, anders werkt het niet meer. Meestal gebruik je twee tot drie gesloten zakjes per dag.

Algemene tips bij stomazorg

• Zorg dat je altijd extra opvangmateriaal bij je hebt.

• Het slijmvlies van de stoma kan tijdens het reinigen wat bloeden. Dit is normaal.

• Blijft de huid rond de stoma rood, gebruik dan een dun laagje barrièrecrème.

• Heb je gasvorming in een open zakje zonder filter, dan kun je het zakje voorzichtig ontluchten.

• Douchen kan met of zonder opvangsysteem. Zonder systeem kan er ontlasting uit de stoma komen.

• Haartjes rond de stoma kun je voorzichtig verwijderen met een scheermesje.

• Gebruik geen oplosmiddelen, ontvettende middelen, olie of vette zalven.

• Het opvangsysteem moet goed aansluiten rond de stoma. Onder de stoma mag geen huid zichtbaar zijn. Boven de stoma houd je ongeveer één tot twee millimeter ruimte.

De eerste controle na de operatie is op de stomapolikliniek bij de chirurg en de stomaverpleegkundige.

Ook daarna kun je altijd een afspraak maken als je vragen of problemen hebt.