Afvallen met een operatie
Soorten operaties
Een operatie die als doel heeft het gewicht te verminderen, heet bariatrische chirurgie. De ingrepen worden uitgevoerd via een kijkoperatie onder algehele narcose. Er zijn verschillende soorten operaties.
ZGT Obesitascentrum biedt vier soorten operaties:
Gastric bypass (maagverkleining in combinatie met een omleiding van de darm)
Mini gastric bypass (maagverkleining in combinatie met een omleiding van de darm)
De operaties hebben effect op je spijsvertering. In combinatie met goede leefstijlbegeleiding geeft dit de beste kans om een gezond gewicht te krijgen én te houden.
De keuze voor het soort operatie maak je samen met de chirurg. De ene ingreep is niet per definitie ‘beter’ dan de andere. Ze hebben hebben elk hun eigen voordelen en risico’s. Je kunt je eigen voorkeur aangegeven. Daarnaast kunnen er medische redenen zijn om een bepaalde procedure te adviseren. In sommige gevallen kan de gastric sleeve de enige geschikte operatie zijn. Bijvoorbeeld vanwege ontstekingsziekten in de buik, eerdere buikoperaties, medicatiegebruik of een zeer hoog BMI (>60). Een bypass-operatie is de krachtigste behandeling om bijvoorbeeld suikerziekte te genezen. Ook is het de eerste keus behandeling als je regelmatig maagzuurklachten hebt.
Daarnaast spreken we ook af wat een alternatieve keuze zou zijn. Het kan namelijk zo zijn dat het uitvoeren van de ingreep van jouw eerste keus niet mogelijk blijkt tijdens de operatie. Een voorbeeld daarvan is dat de dunne darm vanwege het overgewicht niet bij de maag te brengen is.
Voor- en nadelen van een operatie
Je valt af, gemiddeld 30% van het totale gewicht.
Je kunt beter bewegen.
Je krijgt minder hongergevoel en meer energie.
Aantoonbaar betere kwaliteit van leven.
Het geeft de beste kans op een blijvend gezond gewicht.
Veel gezondheidswinst (genezing of verbetering van diabetes type 2, lagere bloeddruk, minder slaapapneu).
Minder snurken.
Intensieve begeleiding door diëtist en eventueel psycholoog.
Gebruik van leefstijlapp Vivica.
De maagverkleining is in principe blijvend.
Herstel na operatie.
Mogelijke complicaties.
Kans op dumping (te snelle maaglediging).
Levenslang multivitamines slikken.
Huidoverschot (niet bij iedereen).
Wat levert een maag verkleinende operatie mij op?
De operatie helpt je afvallen in de eerste 1,5-2 jaar. In de meeste gevallen blijft er een lichte mate van overgewicht bestaan, maar er is sprake van een gezonder gewicht en vermindering van aan overgewicht gerelateerde ziekten. Na de operatie is het noodzakelijk dat je de leefstijladviezen volgt om een langdurig gezonder gewicht te houden.
Je hebt minder last van ziektes en aandoeningen door overgewicht:
Suikerziekte: 98% verbetering/82% genezing
Hoge bloeddruk: 69% genezing
Slaapapneu: 63% genezing
Astma: 50% minder exacerbaties 54% gestopt met medicatie
Niet alcoholische leververvetting: 90% vermindering
Zuurbranden: 72% genezing
Urine-incontinentie: 44% genezing
Artrose: 41% geen klachten meer
Verbeterde kwaliteit van leven: 95% van de patiënten
Mogelijke problemen na een operatie
Naast de mogelijke problemen die per specifieke operatietechniek kunnen ontstaan zijn er een aantal algemene problemen die kunnen optreden. Deze problemen kunnen vlak na een operatie, maar ook op de langere termijn.
Darm niet op gang komen
De darmen moeten na de operatie weer op gang komen. Het is belangrijk om kort na de operatie het eten en drinken weer op te pakken. Hiermee stimuleer je de bewegingen in de darm en het op gang komen van de darmen. Je krijgt na de operatie medicijnen mee die ondersteunen in het op gang komen van de darmen.
Duizeligheid
Na de operatie kan je duizelig of draaierig zijn. Dit kan te maken hebben met een (nog) te lage voedingsinname en met het dalen van de bloeddruk bij gewichtsafname. Vaak helpt het om bij een te lage voedingsinname te werken aan een betere balans in de voeding. Bij duizeligheid ten gevolge van een lage bloeddruk kan extra zout worden gebruikt. Als je bloeddrukmedicatie gebruikt, kan deze mogelijk (in overleg) afgebouwd worden.
Longontsteking
Het is belangrijk om snel in beweging te komen na de operatie. Hiermee verklein je het risico op het ontwikkelen van een longontsteking. Als een longontsteking zich ontwikkelt, dan kun je last hebben van overmatig hoesten, kortademigheid, vies sputum (slijm uit de longen) en soms ook koorts of rillingen.
Naadlekkage
Tijdens de operatie maakt de chirurg nieuwe verbindingen. Bijvoorbeeld de verbinding tussen de nieuwe maag en de dunne darm. Zo’n verbinding kan gaan lekken. Hierbij lekken er spijsverteringssappen in de buikholte. Lekkages ontstaan voornamelijk in de eerst week na de operatie. De kans op lekkage is gelukkig klein: minder dan 2%. Kenmerken van een lekkage zijn pijn in de buurt van de maag of linker bovenbuik en soms een hele snelle hartslag of koorts. Om de lekkage te verhelpen, is een nieuwe operatie nodig.
Nabloeding
De kans dat je een nabloeding krijgt, is heel klein (kleiner dan 2%). Bij een nabloeding is het vaak noodzakelijk om een nieuwe operatie uit te voeren om de bloeding te stoppen. Kenmerken van een nabloeding zijn duizeligheid, snelle hartslag, transpireren, algehele flauwte, donkere ontlasting en een blauw-rode verkleuring rondom de wond.
Passageklachten
Kort na de operatie kan de aansluiting op de maag nog wat opgezwollen zijn. Daardoor kan de doorgang van je nieuwe, kleine maag naar de dunne darm wat vernauwen en kan je gaan overgeven. Dit wordt na een aantal dagen steeds minder. Blijf je klachten houden? Dan onderzoeken we hoe dit komt. Meestal met een röntgenfoto, soms met een kijkonderzoek. Als het nodig is, maakt de arts de vernauwing wijder.
Trombose
Een trombose is een bloedpropje in één van de aderen. Het kan overal voorkomen, maar het komt na een operatie het meest voor in één van de benen. Het is een complicatie die heel weinig voorkomt. Om het risico te verminderen, krijg je medicijnen toegediend. Ook is het belangrijk dat je elke dag beweegt, zelfs als dit wat lastiger gaat.
Wondinfectie
Er kan een wondinfectie ontstaan, gelukkig is de kans hierop klein. In principe wordt de operatie uitgevoerd door middel van 5 kleine sneetjes. Toch kunnen deze ontstoken raken. Een ontstoken wond kenmerkt zich in roodheid, vieze uitloop van vocht (vaak pus) en koorts of rillingen.
Duizeligheid
Na de operatie kan je duizelig of draaierig zijn, dit kan te maken hebben met een te lage voedingsinname en met het zakken van de bloeddruk bij gewichtsafname. Vaak helpt het om bij een te lage voedingsinname te werken aan de balans in de voeding. Bij duizeligheid ten gevolge van een lage bloeddruk kan extra zout worden gebruikt. Als je bloeddrukmedicatie gebruikt, kan deze mogelijk (in overleg) afgebouwd worden.
Galstenen
Je valt na de operatie snel af. Hierdoor heb je meer risico op vorming van galstenen. 1 op de 6 mensen die een maagverkleinende operatie heeft gehad, krijgt last van galsteenkolieken en heeft op termijn een galblaasoperatie nodig.
Gewichtstoename
Om gewichtstoename te voorkomen is het van belang bewuste keuzes te blijven maken en te zorgen voor een volwaardige voeding met meerdere kleine maaltijdmomenten per dag. Ook is het belangrijk te blijven bewegen om het gewicht stabiel te kunnen houden en gezondheidsproblemen te voorkomen.
Haaruitval
Door de hormonale verandering kun je last krijgen van haaruitval. De ene persoon ondervindt hier veel hinder van en de ander heeft er nauwelijks last van. Na verloop van tijd groeit je haar weer aan. Vitamines en shampoos die zeggen bij te dragen aan het verminderen van haaruitval zijn niet effectief en kosten veel geld. Extra vitamines kunnen bovendien te hoge vitamine B6-waarden geven, waardoor klachten kunnen ontstaan.
Voedselintoleranties
Het komt regelmatig voor dat bepaalde voeding of drinken niet meer wordt verdragen na een operatie. Intoleranties voor brood, water en pasta’s komen regelmatig voor. Ook kan het zijn dat er een intolerantie voor lactose ontstaat. De diëtist kan je hierin adviseren.
Als een product de ene keer goed gaat en de andere keer niet, gaat het vaak niet om een intolerantie maar heeft het vaak te maken met ‘eetgedrag’ (te snel, te veel, te lang niet eten etc.).
Misselijkheid en vastlopers
Na een operatie moet je opnieuw leren eten. Onder begeleiding van de diëtist leer je om 6 tot 10 keer per dag kleine porties te eten. Je kunt misselijk worden, snel een vol gevoel hebben of het gevoel hebben dat het eten niet zakt (vastloper) als er te weinig eetmomenten zijn (advies: iedere 1,5 -2 uur iets kleins eten), je te weinig drinkt, je drinkt tijdens het eten of wanneer je stress ervaart.
Verandering van ontlasting
Na een (mini-)gastric bypass-operatie krijgt je ontlasting vaak een andere vorm, het kan frequenter komen en het dient zich vaak met stoom en kokend water aan. Ook wordt de geur vaak sterker en de kleur anders (lichtbruin, grijs, groen, geel).
Vitaminetekorten
Ja kan bepaalde vitamines niet meer goed opnemen bij alle operaties. Ook zijn de hoeveelheden per maaltijd kleiner. Hierdoor krijg je van sommige vitaminen te weinig binnen. Het is dus belangrijk dat je levenslang extra vitamines slikt. Deze tabletten, capsules of kauwtabletten worden speciaal gemaakt voor mensen met een maagverkleinende operatie en dienen zelf aangeschaft en bekostigd te worden.
Vermoeidheid
De eerste tijd na je operatie kan je sneller moe zijn. Door de operatie én omdat je minder eet en afvalt. Als langere tijd na een operatie vermoeidheid blijft bestaan hebben deze vaak te maken met onbalans in voeding. Het is dan mogelijk om bij een optionele bijeenkomst van de diëtist je eetpatroon te bespreken. In sommige gevallen zijn vermoeidheidsklachten te verklaren vanuit tekorten in vitamines of mineralen.
Wanneer kom je in aanmerking voor een operatie?
Onderstaand is een overzicht van voorwaarden om in aanmerking te kunnen komen voor een operatie.
een BMI hoger dan 40 kg/m²
een BMI hoger dan 35 kg/m² met aan overgewicht gerelateerde ziekte, zoals:
medicijnen behandelde bloeddruk
suikerziekte of een voorstadium van suikerziekte
slaapapneu
aangetoonde zuurbranden (refluxziekte) of aangetoonde gewrichtsslijtage van de knieën, heupen of lage rug
leeftijd ≥ 18 jaar
voldoende kennis over gezonde voeding en beweging en je hebt redelijke pogingen ondernomen om gewichtsverlies te bereiken
het vermogen om de risico’s en de inzet van de operatie te begrijpen
de wil om de leefstijl te veranderen
er is een jaar geen sprake van verslavingproblematiek, er is op dit moment geen eetstoornis of andere ernstige psychiatrische stoornis
voldoende beheersing van de Nederlandse taal: goede communicatie is noodzakelijk om de behandeling en begeleiding uit te voeren
geen verwachte zwangerschap in het komende jaar
Er is een aantal aan obesitas gerelateerde ziekten waarbij het positieve effect van fors gewichtsverlies groot is of aangetoond is, zoals PCOS, longproblematiek of cardiale problematiek. Een voorwaarde hierbij is een schriftelijk advies vanuit de behandelend specialist dat gewichtsafname waarschijnlijk tot belangrijke verbetering van de ziekte zal leiden.
Traject operatie: in 7 stappen naar een gezonder gewicht
Hieronder zie je het operatietraject in 7 stappen. In elke stap lees je wat je kunt verwachten, van de verwijzing tot en met de nazorg. Zo krijg je een duidelijk overzicht van het hele traject.
Nadat de verwijzing binnen is, beoordelen we of je een uitnodiging ontvangt. Het kan zijn dat je per post een vragenlijst krijgt om aanvullende informatie van je te vragen.
Je krijgt een afspraak met een medisch of verpleegkundig specialist en een diëtist. Bij de uitnodiging ontvang je twee vragenlijsten. Een algemene vragenlijst (tenzij je deze bij stap 1 al hebt ontvangen) en een psychologische vragenlijst die je terug kunt sturen in de antwoordenvelop. Doe dit zo spoedig mogelijk, dan kunnen we zo snel mogelijk verder in het traject. Nadat je de gesprekken met de medisch of verpleegkundig specialist en diëtist hebt gehad, wordt een afspraak met de psycholoog gepland.
Uit de screening blijkt welke aanpak het meest geschikt is. Iedere discipline beoordeelt of je voldoet aan de voorwaarden voor een operatie. De screeningsgesprekken duren los van elkaar 30 tot maximaal 60 minuten. Houd er rekening mee dat er extra gesprekken gepland kunnen worden. Het kan ook zijn dat je eerst extra begeleiding krijgt als voorbereiding op een operatie.
In het multidisciplinair overleg bespreken we jouw situatie. Je krijgt hiervan per mail of telefonisch een terugkoppeling. Ook de verwijzend arts krijgt een terugkoppeling van het MDO.
In de voorbereidingsfase op de operatie worden verschillende afspraken gepland.
Een groepsafspraak met de obesitasverpleegkundige
Tijdens deze afspraak krijg je voorlichting over de mogelijkheden in het operatie traject.
Van tevoren krijg je de inloggegevens voor de app Vivica die wij gebruiken. Op vaste momenten in het traject krijg je verschillende modules aangeboden. Op bepaalde momenten is het doorlopen van de modules verplicht om verder te kunnen met het traject. Tijdens deze afspraak krijg je ook de materialen die je nodig hebt voor de ontlastingstest.
Afspraak chirurg
Nadat je module 2 ‘Operatietechnieken en mogelijke gevolgen’ in Vivica hebt gevolgd (verplicht), beslis je samen met de chirurg de eerste keuze van de operatietechniek en wordt eventueel nog een andere keuze besproken.
Het kan zijn dat de chirurg extra onderzoeken van de maag of galblaas aanvraagt. Als je bloedverdunnende medicijnen gebruikt, bepaalt de chirurg of je deze tijdens en na de operatie kunt doorgebruiken. De chirurg zorgt er ook voor dat je op de wachtlijst voor de operatie wordt geplaatst.
Afspraken anesthesie: pre-operatieve screening (POS)
De informatie over jouw gezondheid, medicatie, allergieën en eerdere operaties die wordt verzameld tijdens de preoperatieve screening, is belangrijk om een verdoving veilig te laten verlopen. Het kan nodig zijn om verder onderzoek van jouw hart, longen, luchtwegen of bloedwaarden te laten doen. Je krijgt hiervoor afspraken met de apothekersassistente, de POS-verpleegkundige en de POS-arts.
De operaties zijn in ZGT locatie Almelo. Meestal kan je de dag na de operatie naar huis. Voordat je naar huis gaat, geeft een apothekersassistent informatie over de medicijnen die je moet gebruiken.
Soms kan de operatie in de vorm van een dagbehandeling plaatsvinden. Als dit voor jou mogelijk is, dan hoor je dit van ons. Rondom de operatie zijn er verschillende digitale modules van Vivica belangrijk.
Na de ingreep sta je nog 5 jaar onder behandeling van ZGT Obesitascentrum. Wat kan je in deze periode van ons verwachten?
Tijdens het nazorgtraject zetten we op vaste momenten digitale modules klaar in de Vivica-app. Hierin kan je ook alle informatie terugvinden.
De verpleegkundige belt in de eerste weken na de operatie om te vragen hoe het met je gaat. Zij zorgt dat de vervolgafspraken door het secretariaat gepland worden.
Een telefonische afspraak met een bariatrisch chirurg, ongeveer 7 weken na de operatie.
Groepsafspraken met de diëtist, ongeveer 4 weken, 3 maanden en 8 maanden na de operatie.
Afspraken met de medisch of verpleegkundig specialist, ongeveer 4 maanden na de operatie. Daarna jaarlijkse afspraken t/m 5 jaar na de operatie. Bij gebruik van medicijnen voor bloeddruk en suikerziekte wordt meestal een extra afspraak gepland, ongeveer 4 weken na de operatie.
De mogelijkheid om mee te doen aan optionele groepsafspraken met een diëtist, een psycholoog en een fysiotherapeut. Indien nodig is individueel contact ook mogelijk.
Na vijf jaar wordt de zorg overgedragen aan je huisarts.